DORP IN DE GEMEENTE HINGENE

Wintam (Wijk B) De naamsverklaring De verschillende historische schrijfwijzen voor Sectie B zijn: In 1499 schreef men Wintam ; in 1559 verscheen in een akte, van Willem van Oranje, Wintdam ; in een demombrement van 1698 (is een term uit het Vlaams middeleeuwse leenrecht en betekent net zoveel als het moderne woord ‘inventaris’) leest men Winthem ; in 1702 en op de Fricx-kaart uit 1712 en Villaret-kaart uit 1729-1730 Windam ; sinds de Ferrariskaart uit 1777, Atlas der Buurtspoorwegen uit 1841, Popp-kaart uit 1842-1879 Vandermaelen-kaart uit 1846-1854; Belgische Topografische kaart uit 1873; Militair Cartografisch Instituut uit 1939-1951 en 1969 lezen we Wintham ; op de kaart van het Nationaal Geografisch Instituut uit 1989 lezen we de huidige schrijfwijze, Wintam . De betekenis van het woord 'Wintam' werpt een fascinerend licht op de rijke geschiedenis van de regio. Diverse perspectieven bieden uiteenlopende interpretaties. Sommigen vermoeden dat het is samengesteld uit de woorden 'wind' en 'ham' , waarbij 'ham' refereert naar een landtong of kaap tussen de waterwegen van de Rupel en de Schelde. De krachtige wind bij de samenvloeiing van deze waterwegen zou de aanleiding kunnen zijn voor de toevoeging van 'wind' aan de naam. Toch lijkt deze uitleg mogelijk te simplistisch. Een alternatieve interpretatie wordt voorgesteld in historische documenten, zoals de akte van pandstelling door Willem van Oranje waarin wordt verwezen naar 'Wintdam' . Hier kan 'dam' of 'dijk' wijzen op beschutting tegen de wind. In een akte van graaf Coenraad-Aalbrecht d’Ursel wordt 'Winthem' genoemd, waarbij de uitgang 'hem' of 'ham' eenvoudigweg 'plaats' kan betekenen. Dit zou suggereren dat Wintham een ' plaats in de wind ' is. Voor geschiedenisliefhebbers blijft de zoektocht naar betekenissen echter altijd een uitdaging. Hendrik Peeters oppert in zijn boek 'Oorsprong der namen van gemeenten en gehuchten der provincie Antwerpen' een volledig andere theorie. Hij beweert dat 'Wint' de wortel is van de eigennaam 'Wintra' of 'Winter' , wat zou kunnen duiden op een ' afgesloten goed ' of ' verblijf van Wintra of Winter '. Deze theorie vereist echter verdere onderbouwing. Ondanks de diverse interpretaties geven wij de voorkeur aan de verklaring van 'plaats in de wind'. Het biedt een boeiende blik op de naamgeving en herinnert ons aan de complexiteit van historische betekenissen. Wintam-dorp Wintam is een gehucht of dorp en parochie binnen de deelgemeente Hingene, gelegen aan de oevers van de Schelde en Rupel , waarbij deze beide waterlopen samenvloeien. Het kanaal Brussel-Schelde loopt parallel met de Rupel en mondt via de zeesluis direct uit in de Schelde. Tussen de Rupel en het kanaal strekt zich een langgerekt schiereiland uit, bekend als het Noordelijk Eiland (een natuurgebied) en het Zuidelijk Eiland (een gebied met industriële activiteiten). Aan de oevers van de Schelde liggen ook natte polders, zoals de Oudbroekpolder . Wintam telt 1.634 inwoners. De woonkern, die overwegend landelijk is en een grosso modo L-vorm heeft, bevindt zich nabij de Rupel. Dit gebied kent een rijke geschiedenis als oud schippersgehucht , met bebouwing die voornamelijk dateert uit de tweede helft van de 19e eeuw tot het eerste kwart van de 20e eeuw. De omgeving van Eduard De Blockstraat is erkend als herwaarderingsgebied sinds 2 mei 1984 en werd ingehuldigd in 1988. Daarnaast heeft het gehucht een recente uitbreiding van sociale woningbouw aan de Duiventilstraat en Ruipenbroekstraat , die dateert uit het vierde kwart van de 20e eeuw. Een iets oudere sociale wijk bevindt zich bij het begin van de Pastoor Huveneersstraat , ook wel de “ Kazerne ” genaamd. De woningen in de Pastoor Huveneersstraat werden in de jaren 1950 gebouwd door de sociale huisvestingsmaatschappij Eigen Woning. In de loop der jaren kochten verschillende bewoners hun huurwoning van deze maatschappij. Sinds 2009 begon echter een saga die tientallen jaren zou duren, waarbij Eigen Woning de woningen begon terug te kopen zonder duidelijke toekomstvisie. Hierdoor stonden veel huizen lange tijd leeg, wat leidde tot verkrotting. Zo ontstond de 'Spookwijk' , waar nog enkele bewoners woonden. Tegenwoordig zijn alle bewoners van de 'Kazerne' vertrokken. Daarnaast zijn er verspreide sporen van landelijke bebouwing te vinden, meestal grondig aangepast, met uitzondering van een gaaf bewaarde 18e- eeuwse schuur ter hoogte aan de Hendrik Muyshondtstraat nummer 65. Veel straten in het gebied zijn vernoemd naar slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Het grootste deel van de poldergronden ten noorden en ten oosten van het gehucht is ingenomen voor de aanleg van een nieuw kanaal en aansluitende sluis. Dit kanaal, dat tussen 1910 en 1922 werd aangelegd, is bedoeld als rechtstreekse verbinding van het kanaal Brussel-Willebroek met de Schelde, net naast de Rupelmonding. Het doel is om de Rupel te vermijden vanwege de te beperkte diepgang en de vele bochten. Het Zeekanaal, dat zich in de zuidoostelijke hoek van Wintam bevindt, heeft een zeesluis uit het eerste kwart van de 20e eeuw, beheerd door de N.V. Zeekanaal. In de omgeving zijn verschillende nutsgebouwen te vinden, waaronder een brughuisje, voormalige sleepdienst en kantoren van de N.V. Zeekanaal. De sluisdeuren zijn gemaakt van metalen vakwerk en de kaaimuren zijn opgetrokken uit natuursteen. Waar de monding van het Zeekanaal zich bevindt, stond vroeger het Spaanse fort Sint-Margaretha of Margriet. Vroeger had men te Wintam 4 poldergronden • Oudbroek , gelegen tussen de Eikendam en de Rupelmondsche Baan (nu bekend als Nattenhaasdonk), is tegenwoordig een drooggelegde polder sinds 1943. • Ruipenbroek , bevond zich tussen de Rupelmondsche Baan (nu Nattenhaasdonk, een klein stukje naar restaurant De Groenendijk), de Rupel en de Dijkstraat (het verdwenen stukje Victor Kegelsstraat na de overstroming van 1953). Deze polder is gedeeltelijk drooggelegd sinds 1943 en verder na 1989 met de aanleg van de nieuwe Zeesluis. • Schoorbroek , strekte zich uit tussen de Dijkstraat (het verdwenen stukje Victor Kegelsstraat) en de Hulststraat (nu bekend als Frans De Laetstraat). • Onder Oudbroek , tussen de Haesendonckstraat (nu Pastoor Huveneersstraat), de Molenstraat (nu een deel van de Hendrik Muyshondtstraat), en de Winthamstraat (nu Polderdam), bevatte ook belangrijke historische elementen. Brouwerijen Brouwerij ‘Muyshondt’ heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot 1753 , toen het oorspronkelijk bekend stond als ‘ Het Schipken ’, opgericht door Guilielmus ‘Willem’ Suykens . In de eerste helft van de 19de eeuw verscheen de bekendere familienaam Muyshondt ten tonele. In 1892 nam hun zoon Florent Muyshondt de brouwerij over en veranderde meteen de naam in ‘ Brouwerij Florent Muyshondt ’. Brouwerij Muyshondt zou zeer succesvol blijken te worden onder het beheer van de familie Muyshondt.In 1964 werden alle activiteiten stopgezet en werd er besloten om de hoofdaandelen te verkopen aan de Wielemans-Ceuppens brouwerij in Vorst. Het doek was gevallen voor het bekendste brouwersgeslacht van Wintam. Brouwerij 'Verstraeten' is een andere brouwerij die tot het verleden behoort. Het werd opgericht door Karel Verstraeten in 1893 en bevond zich in de E. De Jonghestraat. Gedurende zijn jonge geschiedenis zou de brouwerij de naam ' De Rupel ' aannemen. Echter, door een tragisch ongeval moest de brouwerij haar activiteiten snel staken. Financiële problemen en de verkoop van een deel van hun bezittingen door een deurwaarder in 1930, werd uiteindelijk in 1934 besloten om alle activiteiten stop te zetten en de brouwerij te verkopen. Brouwerij ‘ Het Pannenhuis ’ werd in het begin van de 19de eeuw gesticht door Joannes Peeters . In ‘Het Pannenhuis’ werd bier gebrouwen voor intern gebruik en moutazijn vervaardigd uit gerstemout. In 1886 werd de volledige eigendom overgedragen aan Florent Muyshondt . De locatie van Het Pannenhuis bevond zich in de Bovenstraat, tegenwoordig bekend als de Willem De Blockstraat , in de buurt van het kleine weggetje dat uitkomt bij de Huveneersbasisschool in Wintam. Parochiekerk Sint-Margaretha De Parochiekerk Sint-Stefaan of Sint-Stefanus (Stephanus), een neogotische kruisbasiliek, ligt ten zuidwesten van het kasteel. Ze werd opgetrokken op het einde van de 19de eeuw, doch met integratie van delen van de oude kerk uit 1687. Hier bevindt zich ook het grafmonument van de familie d’Ursel. Kerkelijke geschiedenis van Hingene minstens opklimmend tot 1225, toen het patronaat van Hingene, als hulpkerk van Bornem bevestigd werd. Mogelijk werd toen een kerk opgericht ter vervanging van een kapel uit de 10de eeuw, opgericht door de bewoners van Nattenhaasdonk, waarvan de kerk meermaals door de Schelde was overstroomd. Nattenhaasdonk eiste de titel van moederparochie van Hingene op, hoewel ze zelf een dochterkerk van Bornem was. De oude, georiënteerde kerk, meermaals aangepast en vergroot, doch met toenmalig uitzicht van 1687 (volgens oude tekeningen grotendeels in barokstijl), werd gesloopt in 1898, met uitzondering van de toren, het koor en een deel van de kruisbeuk. Nieuwe kerk met integratie van de oude elementen, naar ontwerp van J. Caluwaers van 1894. Eerstesteenlegging 5/12/1898. In gebruik vanaf 1900. Kerk ingewijd in 1906. Tegen de koorsluiting eclectisch funerair monument van de familie d'Ursel naar ontwerp van J. Caluwaers, volgens plannen van 1903, 1904 en 1907. Verleent toegang tot de familiegrafkelder. Na de afschaffing van het brigittenklooster in Hoboken, liet Wolfgang Willem d'Ursel (1750-1804) in 1784 een grafkelder bouwen achter de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Hoboken voor de resten zijner voorouders, die tot dan in het klooster begraven waren. Naderhand overgebracht naar Hingene. Rechthoekige constructie van baksteen met verwerking van arduin en koepelvormige bekroning; centraal wapenschild van de familie d'Ursel.  Bron(nen): Leven in de Brouwerij; Expo Orde van Hingene; 2016 Leven in de Brouwerij; Danny Polfliet; 2019 Geschiedenis der Gemeente Hingene; Leopold Mees; 1894 Agentschap Onroerend Erfgoed 2022: Wintam [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/themas/13521 Agentschap Onroerend Erfgoed 2022: Schuur [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/2044 Agentschap Onroerend Erfgoed 2022: Parochiekerk Sint-Margaretha met kerkhof [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/2035